‘Ik merk dat ik nog te graag zelf aan de bal ben’

Ernst Boekhorst volgde in 2018 de Leergang Board Potentials. Met het idee om een toezichtportefeuille op te bouwen. Het liep anders. Besturen, zelf sturen, trok hem toch meer dan vooral vragen stellen als commissaris of toezichthouder. Een gesprek over betaald en onbetaald toezicht, governance bij zijn rol als voorzitter van de Bestuursraad bij voetbalclub Ajax en over dat het goed is dat een sportorganisatie een oud-sporter in de rvc/rvt heeft. ‘Hoe moet je anders over een transfer oordelen?’

In 2018 volgde u de Leergang Board Potentials bij NR Governance (toen nog Nationaal Register). Met welk idee?

‘Ik wilde mijn eigen blik op een “duurzame toekomst” verbreden. Kijken of ik inderdaad iets van een portefeuille in toezicht zou kunnen opbouwen. De opleiding LBP in Den Haag duurde negen maanden. Ik kreeg duidelijke feedback na mijn eindpresentatie: “Je acteert nog te veel als executive en te weinig als toezichthouder.” Dat heeft me geholpen. Het klopt dat ik nog graag zelf aan de bal ben of actief mee wil helpen om een bepaald resultaat te halen. Misschien wordt dat in de toekomst anders, maar na de leergang heb ik toch geleidelijk de weg van bestuurder gekozen. Maar wat ik echt geweldig vond, is om in de leergang met mensen uit andere sectoren over onderwerpen te kunnen sparren. Dat vond ik een enorme verrijking. Zo’n opleiding gun ik eigenlijk iedereen. Het is goed om met mensen te binden en van ze te leren.’

U bent – na bij ABN AMRO gewerkt te hebben in de sponsoring – vooral actief geworden in het maatschappelijk veld van sport en cultuur. Waaronder de Topsport Metropool: een door NOC*NSF geaccrediteerd samenwerkingsverband in de regio Den Haag, Dordrecht en Rotterdam, dat de faciliteiten en randvoorwaarden levert voor TeamNL-topsporters. Is toezicht in deze wereld van sport en cultuur anders dan die in de corporate wereld? Bijvoorbeeld omdat toezichthouders soms niet betaald krijgen?

‘Ja, er zijn verschillen tussen toezichthouden in de corporate wereld en bijvoorbeeld in de sport. Professionalisering van het toezicht in de sportsector is belangrijk, het is een serieuze verantwoordelijkheid en mag geen “liefdewerk, oud papier” zijn. Ik heb bij de Stichting Sport Helpt en bij het Dinamo Fonds het voorrecht gehad om het vak toezichthouden meer onder de knie te krijgen. Het toezichthouden in de sport kost veel tijd, ook omdat er vaak veel emoties spelen. Ik denk dat het wel goed is als er ook in de sport vaker een vergoeding tegenover staat. Ik merk dat ook bij mijn rvt bij de Topsport Metropool. Als je een vergoeding verstrekt voor de uren die je aan je rol besteedt, kan je op bepaalde momenten ook meer van toezichthouders vragen qua tijdsinvestering en betrokkenheid. Zo heb ik als bestuurder alleen al profijt van het feit dat toezichthouders meehelpen in het noodzakelijke stakeholdermanagement. Ook ga ik graag samen met een lid van de rvt naar een wethouder of directeur van een school. Het feit dat je in sommige situaties samen kan optrekken is goed voor de topsport in mijn regio.’

U bent actief (geweest) in de sportwereld (hockey, cricket, voetbal). Is het eigenlijk verstandig om een (vaak) ex-voetballer/sporter als een soort gedelegeerd commissaris in een rvc te plaatsen? Wettelijk moet een commissaris alle stakeholders dienen en een ex-voetballer/sporter zal toch vooral bezig zijn met de sportieve kant van spelers.

‘En toch denk ik dat het goed is. Ik zou bij een voetbalbedrijf of sportbond altijd een ex-sporter in de rvt willen hebben. Een keuze voor een topsporter in je rvt hoeft niet ten koste te gaan van het totaal aan taken en verantwoordelijkheden. Je hebt als toezichthoudend orgaan ook vaak de mogelijkheid meer leden toe te voegen. De kennis van sport of van een bepaalde complexiteit in de sport vraagt vaak specifieke kennis om hier ook toezicht in te kunnen houden. Hoe moet je over grote transferbedragen oordelen als toezichthouder als je geen verstand hebt van de transfermarkt en er wel een belangrijke investering moet worden gedaan in een speler? Ik vind het onbestaanbaar dat je dan geen specifieke kennis in de rvt hebt. Van mij mag je dan als expert iets meer onafhankelijk zijn, iets minder naar andere verantwoordelijkheden kijken. Tegelijkertijd ben je als toezichthouder medeverantwoordelijk en zal je je ook als expert moeten verdiepen in die zaken die je als rvt met elkaar op orde moet hebben.’

U bent sinds 2023 voorzitter van de Bestuursraad van Ajax. De moeilijkste vrijwilligersbaan van Nederland?

‘Ja en nee. Als het goed gaat met Ajax, is er niemand die weet wie de voorzitter van de Bestuursraad van Ajax is. Dan heb je de verantwoordelijkheid voor 700 leden van de vereniging Ajax en haar mannen- en vrouwen-amateurelftallen. Maar gaat het sportief en bestuurlijk niet goed, dan neemt de druk op de Bestuursraad, tevens grootaandeelhouder in de Ajax NV, toe. Het zijn de leden van de vereniging die dan willen dat de Bestuursraad in beweging komt en stelling neemt. Er zijn ook heel veel mensen binnen en buiten Ajax met een positie en dus met invloed. Elke stakeholder (van supporter tot de media) vindt wel wat van Ajax. Dan kan het voor een bestuurder een balanceer-act worden. Ik vind eigenlijk dat we als Bestuursraad zo min mogelijk naar buiten moeten treden. We moeten vooral verantwoording afleggen aan onze leden. Tegelijkertijd is en blijft het eervol dat je als Bestuursraad een bijdrage mag leveren aan de bestuurlijke toekomst van de Vereniging Ajax.’

Als beursgenoteerd bedrijf ligt Ajax onder het vergrootglas, zeker als de prestaties op het veld achterblijven. Er is nog wel eens kritiek op de governance van Ajax. Terecht?

‘Laat ik eerlijk zijn, in de afgelopen periode hebben te veel bestuurders Ajax moeten verlaten of zij hebben Ajax de rug toegekeerd. Ik betreur dat ten zeerste, omdat dit altijd ten koste gaat van mensen die zich met hart en ziel hebben ingezet voor de club. En toch is volstrekt duidelijk wat het mandaat is van de directie, de raad van commissarissen en de Bestuursraad. Dat is “crystal clear” beschreven. Wat er in de praktijk gebeurt, is dat alle bestuurders in het voetbal – en dus ook bij Ajax – in de situatie kunnen komen waarbij ze afwijken van hun mandaat. Dat kan overigens gebeuren met de beste intenties. Dat kan leiden tot onwenselijke situaties en discussies met alle gevolgen van dien.’

Voelt u als mens de macht die er kleeft aan voorzitter zijn van zo’n orgaan als de Bestuursraad?

‘De Bestuursraad heeft met 73% van de aandelen van Ajax NV een belangrijke stem en dat weegt zwaar. Zeker in mindere tijden sta je als bestuurder 24/7 aan bij Ajax. Het krachtenveld rond Ajax is groot, maar het zou verkeerd zijn om hier een bepaalde macht aan te ontlenen. Sterker nog, de Bestuursraad moet het voorbeeld geven door zich te houden aan de governance, vragen te stellen waar nodig en daarmee de directie in haar kracht zetten.’

Wat zou u de lezers van Governance Update nog mee willen geven?

‘Het toezichthouden in een bestuur, als commissaris of lid van een raad van toezicht is erg populair. Vacatures en opleidingen zijn niet aan te slepen. Ik kan me voorstellen dat het lastig is om je startpunt te bepalen, in de wetenschap dat toezicht houden echt een vak is. Ik heb veel profijt gehad van een laagdrempelige entree via NR Governance en het starten bij twee stichtingen, waar ik snel heb kunnen leren waar toezichthouden over gaat. Ik gun iedereen zo’n geleidelijke route, waardoor je uiteindelijk je persoonlijke doel gaat bereiken.’ 

Klik hier voor meer informatie over de Leergang Board Potentials van NR Governance.