‘Leergang mooie stepping stone voor opbouw portefeuille’

Saskia Kramer volgde in 2016 de Leergang Board Potentials van NR Governance. Recentelijk voegde ze twee toezichtfuncties toe aan haar portefeuille. ‘De leergang heeft me echt geholpen. Te vaak denken we wel te weten wat governance is, terwijl dat niet zo is.’ En ook: ‘De leergang heeft me de kunst van vragen stellen geleerd.’ 

In 2016 volgde je de Leergang Board Potentials bij NR Governance. Wat is het nut en de noodzaak van zo’n Leergang? 

‘Het leert je in eerste instantie wat je moet doen en wat je moet weten als toezichthouder. De inhoud en de basis. Daarnaast krijg je heel veel ervaringslessen mee van de docenten. Wat zijn de valkuilen, wat leer je, wat past bij je…? Als je dan toezichthouder wordt en vergaderingen hebt, denk je heel vaak: hé, dat heb ik al eens gehoord. Goed opgeleid zijn legt een hele mooie basis voor het toezichtvak. Ik begeleid tegenwoordig ook searchopdrachten bij NR Governance en het valt op dat mensen die de Leergang Board Potentials hebben gevolgd, het echt beter doen in selectieprocedures. Ze hebben een goede basis. Ze doen het gewoon beter. Pas nog zei iemand die de leergang had gevolgd: ‘de beste opleiding in jaren’. Ik denk dat dat zo is. Het is inhoud en ervaringslessen en zorgt bovendien ook weer voor een mooi netwerk van je medecursisten.’

De Leergang ondersteunt deelnemers bij de toenemende governance-uitdagingen op het gebied van onder meer duurzaamheid, digitalisering en inclusie en een goede rolvervulling als commissaris of toezichthouder in het krachtenveld rondom de organisatie. In hoeverre ervaar jij dat toezicht verandert? Staan er nieuwe thema’s op de agenda?

‘Ik denk dat toezicht met name is veranderd ten opzichte van zo’n 25 jaar geleden. Sinds ik toezichthouder ben, zie ik vooral veel veranderen op het gebied van AI en digitalisering. Documenten zijn allemaal veel makkelijker beschikbaar. En nu kijken we hoe AI ons werk als toezichthouder kan vergemakkelijken. Als ik kijk naar mijn rol bij Haag Wonen, is de woningnood nadrukkelijker een issue geworden. Wat in politiek Den Haag een belangrijk onderwerp is, ervaren wij aan den lijve. Procedures duren veel te lang. De politieke instabiele situatie helpt ons niet verder. Als ik iets op de formatietafel zou willen inbrengen? Maak langdurig beleid. Maak procedures korter. Er is altijd wel iemand in Den Haag tegen. Denk ook mee met corporaties hoe we meer geld kunnen overhouden om woningen te bouwen. Gemiddeld gaat er voor iedere sociale huurwoning nu bijna één maand huur aan winstbelasting naar de schatkist. Stel dat we dat aan bouwen en verduurzamen kunnen gaan besteden. Ik snap wel dat dat geld dan elders vandaan moet komen, maar als wonen een prioriteit is, help ons dan.’

Je was eerst lid van de raad van toezicht bij Haag Wonen, inmiddels ben je voorzitter. Is die rol anders?

‘Toch wel. Allereerst: ook hier heeft de leergang me geholpen. Het is een stepping stone geweest. Door eerst de inhoud te kennen van governance en daarna een toezichtrol te aanvaarden, kun je doorgroeien naar voorzitterschap. Je bent er dan klaar voor. Ik ervaar dat je er als voorzitter toch dichter op zit. Je hebt vaker afstemming met bestuurders en ook meer contact met externe stakeholders en externe toezichthouders, zoals bijvoorbeeld de Autoriteit Wonen. Je moet er als voorzitter ook voor zorgen dat het team functioneert. Dat je als raad één stem naar buiten hebt. Anderzijds: ik ben begonnen als voordrachtscommissaris. Dat ben ik naast voorzitter nog steeds. In die rol kom ik ook bij de huurdersorganisatie in Den Haag en ervaar hoe zij Haag Wonen en hun woonomgeving ervaren. Dat levert me input op. Uiteindelijk zitten we er voor de huurders en toekomstige huurders van Haag Wonen. Natuurlijk ben ik toezichthouder zonder ‘last of ruggespraak’, maar de input van bewoners helpt wel om je mening te vormen. Het wordt er alleen maar beter van, zolang je je rol als toezichthouder maar snapt. Dat je niet op de stoel van de bestuurder maar ook niet op die van de bewoner gaat zitten. Dat leert een leergang je ook. Belangrijk ook: de leergang heeft me ook de kunst van ‘vragen stellen’ geleerd. Met goede vragen help je bestuurders verder.’

Na Haag Wonen volgden toezichtrollen bij Duurzaam Den Haag en recentelijk STEK Den Haag. Vooral een sociale portefeuille. Maakt dat toezicht nog anders?

‘Duurzaam Den Haag is een kleine sympathieke stichting om Den Haag duurzamer te maken voor iedereen. De Schilderswijk ligt dicht bij het strand, maar is enorm versteend, er is weinig groen en daar kan in de zomer hittestress optreden. STEK (Stad en Kerk) Den Haag is een vrijwilligersorganisatie met 850 vrijwilligers en vijftig medewerkers. Missie: Den Haag is een stad waar niemand achter blijft. Stek is een toonaangevend steunpunt voor mensen aan de rand van de Haagse samenleving en een krachtige pleitbezorger tegen onrecht. Ik help hen om te veranderen van een bestuursmodel naar een rvt-model. Dat kan ik met de kennis die ik heb vanuit NR Governance, maar ook de ervaring die ik inmiddels heb opgedaan als toezichthouder. Ik zie best veel stichtingen die momenteel van een bestuursmodel over willen gaan naar een raad van toezicht-model. Of het wezenlijk anders toezichthouden is bij zo’n stichting dan bij een corporate club? Natuurlijk leven er andere vragen, maar in grote lijnen moet je gewoon voldoen aan de regels van governance. Overall geldt voor mij: help als toezichthouder om bestuurders te ondersteunen in de vragen die zij hebben.’

Ervaar je als adviseur governance en als toezichthouder nog trends in toezicht?

‘De grote vraagstukken in de politiek, ervaar je ook in de praktijk. Wat voor wonen geldt, geldt denk ik ook voor de zorg. De vraagstukken worden alleen steeds nijpender. Bij wonen probeer ik mijn toezichtrol ook in te zetten door waar mogelijk beleidsmakers te vertellen wat er speelt. Daarnaast zet ik me in als ambassadeur. Dan vertel ik dat er weinig grond is in Den Haag en dat bij verdichting de procedures heel lang duren. Ook dan helpt de kunst van het vragen stellen, hoe support je de bestuurders en help je deze om een open vizier te houden en in mogelijkheden te blijven denken. Verder merk ik dat AI steeds meer een rol speelt. Wat betekent AI in de breedte en wat betekent het voor toezicht?’

In januari en april 2026 beginnen er weer nieuwe groepen van de Leergang Board Potentials. Lees hier meer.