Van Doorne

De commissaris speelt een cruciale rol in het toezicht op de strategie en governance van de onderneming. Het concept van steward ownership raakt direct aan de verantwoordelijkheden van een toezichthouder. Het heeft immers impact op de langetermijnstrategie van de onderneming en de balans tussen verschillende stakeholders.

‘It’s the economy, stupid.’ De slogan waarmee Clinton in 1992 de Amerikaanse presidentsverkiezingen won, is ruim dertig jaar later actueler dan ooit, ook in Nederland. Terwijl we op weg zijn naar de verkiezingen van 2025, laten vrijwel alle partijen zich uit over governance en roepen ze de geest van het Rijnlandse model aan. Een beschouwing door Hugo Reumkens van Van Doorne. ‘Wat ondernemingen en toezichthouders nodig hebben, is geen nieuwe ideologische blauwdruk, maar rust, stabiliteit en voorspelbaarheid.’

De pausverkiezing biedt, bij nadere beschouwing, een rijk arsenaal aan inzichten voor seculiere leiders, bestuurders en toezichthouders. Hugo Reumkens (Van Doorne) formuleert zeven lessen voor bestuur en toezicht op basis van het laatste conclaaf. Augustijnse spiritualiteit versus autoritair strongman leadership. De verkiezing van Leo XIV is geen religieus anachronisme, maar een governance-oefening met indrukwekkende relevantie. ‘Een benoeming wordt te vaak gezien als sluitstuk, niet als vertrekpunt van reflectie.’

In een wereld waarin recht steeds vaker wijkt voor macht, moeten bedrijven zich opstellen als bewaker van een bestuurscultuur die steunt op beginselen van onafhankelijkheid, gelijke behandeling en machtsbegrenzing. Een strategische keuze voor een institutioneel speelveld waarin verantwoord ondernemerschap mogelijk blijft, stelt Hugo Reumkens van Van Doorne.

In een veranderende wereld moet de Corporate Governance Code fungeren als anker, stelt Hugo Reumkens van Van Doorne. Pleidooi voor een terugkeer naar de fundamentele principes: bevorderen van goed bestuur en effectief toezicht, niet elke maatschappelijke trend omarmen en een deskundige en onafhankelijke Monitoring Commissie, vrij van politieke invloeden.

Toezicht houden is uitdagender dan ooit. Commissarissen en toezichthouders opereren in een complexe omgeving die voortdurend en radicaal verandert. Duurzaamheid, diversiteit, inclusie, geopolitieke spanningen en de opkomst van de anti-woke-beweging veranderen niet alleen het speelveld, maar ook de verwachtingen. Hugo Reumkens van Van Doorne over de vraag: Hoe blijf je effectief als toezichthouder in een wereld waarin niets zeker is?

De discussie over het stakeholdermodel of Rijnlands model zal in 2025 steeds meer momentum krijgen. Commissarissen moeten zich rekenschap geven van het veranderende maatschappelijke verwachtingspatroon omtrent hun rol. Dat vraagt om toezicht op evenwichtige belangenbehartiging, vroegtijdig signalen oppikken vanuit de samenleving en openstaan voor alternatieve governancestructuren, stellen Maarten Appels en Tessa van Berchum van Van Doorne.

‘Sympathiek’ noemt Maarten Appels van Van Doorne het gezamenlijke initiatief van D66 en NSC om een nieuwe rechtsvorm te introduceren. De RV: de Rentmeesterschap Vennootschap. ‘Het is goed en belangrijk dat steward ownership in de belangstelling staat. Tegelijkertijd vrees ik dat het wetgevingstraject voor een aparte rechtsvorm lang zal gaan duren en het daarnaast hoogst onzeker is of een dergelijke nieuwe rechtsvorm er zal komen’, aldus Appels.