Van Doorne

Column

Toezicht houden is uitdagender dan ooit. Commissarissen en toezichthouders opereren in een complexe omgeving die voortdurend en radicaal verandert. Duurzaamheid, diversiteit, inclusie, geopolitieke spanningen en de opkomst van de anti-woke-beweging veranderen niet alleen het speelveld, maar ook de verwachtingen. Hugo Reumkens van Van Doorne over de vraag: Hoe blijf je effectief als toezichthouder in een wereld waarin niets zeker is?

Op weg naar 2025: governance in beweging

De discussie over het stakeholdermodel of Rijnlands model zal in 2025 steeds meer momentum krijgen. Commissarissen moeten zich rekenschap geven van het veranderende maatschappelijke verwachtingspatroon omtrent hun rol. Dat vraagt om toezicht op evenwichtige belangenbehartiging, vroegtijdig signalen oppikken vanuit de samenleving en openstaan voor alternatieve governancestructuren, stellen Maarten Appels en Tessa van Berchum van Van Doorne.

Compliance

Grote werkgevers zijn met ingang van 1 juli 2024 als onderdeel van het Klimaatakkoord verplicht om gegevens over werkgebonden mobiliteit te rapporteren. Raden van commissarissen moeten het bestuur aanspreken op de naleving en concrete invulling van de nieuwe CO2-rapportageverplichting voor woon-werkverkeer en zakelijk verkeer. Niels van Boekel van Van Doorne schetst de belangrijkste onderdelen.

‘Rentmeester Vennootschap als alternatief voor ‘BV’?

‘Sympathiek’ noemt Maarten Appels van Van Doorne het gezamenlijke initiatief van D66 en NSC om een nieuwe rechtsvorm te introduceren. De RV: de Rentmeesterschap Vennootschap. ‘Het is goed en belangrijk dat steward ownership in de belangstelling staat. Tegelijkertijd vrees ik dat het wetgevingstraject voor een aparte rechtsvorm lang zal gaan duren en het daarnaast hoogst onzeker is of een dergelijke nieuwe rechtsvorm er zal komen’, aldus Appels.

Bestuurders en commissarissen aan zet

In de nadagen van het neoliberalisme en de soms verstikkende greep van een dogmatisch 'woke' denken, rijst de vraag hoe we een samenleving kunnen vormgeven die zowel rechtvaardig als welvarend is, zonder te vervallen in de valkuilen van een blinde meritocratie of een zelfverklaarde morele superioriteit. Het antwoord op deze complexe vraag kan verrassend genoeg gevonden worden in de oude, maar tijdloze principes van deugdethiek en het concept van brede welvaart, betoogt Hugo Reumkens van Van Doorne.

‘Goede voorbereiding is het halve werk’

Environment, Social and Governance (ESG) staat prominent in de belangstelling. Voor- en tegenstanders roeren zich in de discussie ten aanzien van duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Voor de voorstanders kan de verduurzaming niet snel genoeg worden doorgevoerd, tegenstanders ageren juist tegen het meewegen van ESG-factoren bij het doen van investeringen. Een bespiegeling van Maarten Appels en Vanessa Liem (Van Doorne) over CSRD, CSDDD, morele dilemma’s, 5% boete over de omzet en de rvc als klankbord.

Nieuw tijdperk van verantwoordelijkheid

Krantenkop in De Telegraaf: 'Sidderen in de bestuurskamer om vrees vervolging: wie is de volgende na ING, Tata en Chemours?' Hugo Reumkens, expert in ondernemingsrecht bij Van Doorne, over veranderende verkeersopvattingen, zorgplicht en aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders. ‘Bestuurders moeten zich nu meer dan ooit bewust zijn van de maatschappelijke impact van hun beslissingen.’

Wanneer speelt het en hoe te handelen wanneer het speelt?

De regeling omtrent tegenstrijdig belang blijkt in de praktijk een ruime interpretatie te kennen. Commissarissen en bestuurders worden in toenemende mate verantwoordelijk gehouden en aansprakelijk gesteld in situaties waarin hun wordt verweten hun eigen belang te laten prevaleren boven het belang van de vennootschap, om zichzelf zo te bevoordelen. Robert Jan Boekweit, Senior Associate en kandidaat-notaris bij Van Doorne, wijdt uit over de reikwijdte en gevolgen van de verschillende visies. Hij geeft commissarissen (hoewel de regeling ook voor bestuurders geldt) ook concrete aanbevelingen over hoe te handelen bij tegenstrijdig belang.

Koekoeksjong verdient passende plek binnen governancecodes

In de boardroom manifesteert zich steeds vaker een subtiele, maar significante aanwezigheid: de Board Observer (BO). Deze BO, die noch in de wet, noch in de Nederlandse Corporate Governance Code een formele plaats heeft, is een koekoeksjong dat ongemerkt zijn plek heeft gevonden in de nesten van het bestuur en toezicht van Nederlandse ondernemingen en instellingen. ‘De stille introductie van de BO in het Nederlandse bestuurslandschap vereist reflectie’, zegt Hugo Reumkens van Van Doorne.

Governance anno 2023

Het Financieele Dagblad publiceerde recentelijk een opiniestuk met als titel: 'Estro-vonnis onderstreept dat toezicht geen erebaantje is'. Aanleiding van deze publicatie was de Estro-zaak waarbij de Ondernemingskamer wanbeleid heeft vastgesteld bij de verkoop van de kinderdagopvangketen Estro. De zaak heeft in de media veel aandacht gekregen en met name de commissarissen kregen het zwaar te verduren in het oordeel van de Ondernemingskamer. Een bespiegeling door Maarten Appels van Van Doorne.