Ronald Buitenhuis

‘De OR moet zichzelf opvoeden over wat wel en niet kan; wat beter kan. Maar als ‘kleine broertje/zusje’ van de rvc en rvt in de driehoek ook hun ‘grote broers & zussen’ opvoeden. Zichzelf laten zien. Te vaak kijkt de OR nog op tegen rvc en rvt.’ Gerben van der Meulen (FNV) begeleidt vanuit het initiatief Driehoek in Dialoog organisaties die meedoen aan de pilot om de driehoek beter te laten functioneren. ‘Gebruik de kennis van medewerkers.’

De Corporate Governance Code schrijft expliciet een ‘introductieprogramma’ commissarissen voor in paragraaf 2.4.5. In eigen onderzoek heeft Marleen Prins, zelf commissaris en coo bij Essent, echter geconstateerd dat onboarding van commissarissen nog vaak een witte vlek is. ‘Ik heb weinig goede voorbeelden ontdekt. Terwijl je wel vanaf dag één verantwoordelijk en wettelijk aansprakelijk bent.’

Ernst Boekhorst volgde in 2018 de Leergang Board Potentials. Met het idee om een toezichtportefeuille op te bouwen. Het liep anders. Besturen, zelf sturen, trok hem toch meer dan vooral vragen stellen als commissaris of toezichthouder. Een gesprek over betaald en onbetaald toezicht, governance bij zijn rol als voorzitter van de Bestuursraad bij voetbalclub Ajax en over dat het goed is dat een sportorganisatie een oud-sporter in de rvc/rvt heeft. ‘Hoe moet je anders over een transfer oordelen?’

Hoe gaan boards in Nederland om met digitale transformatie? In 2019 werd een nulmeting gehouden, in 2022 was er een vervolgonderzoek en nu wordt wederom gekeken naar de digitale awareness binnen Nederlandse boards. Valerie Frissen, hoogleraar Digitale Technologie en Sociale Verandering (Universiteit Leiden), begeleidt mede het onderzoek. Hoe staat het er nu voor na alle hacks en AI-ontwikkelingen? Wordt digitalisering in de board volledig omarmd als strategisch gespreksonderwerp? ‘Toezichthouders overschatten hun eigen kennis nog wel eens.’ Een pleidooi voor diversifiëring en (langzame) reshuffeling van boards.

Zit ‘signalen oppikken’ wel voldoende verankerd in de toolkit van de toezichthouder? Patrick Waardijk, managing consultant en executive search-expert bij Berenschot, vindt signalen belangrijke indicatoren voor zowel cultuur als risico’s. Zes rinkelende alarmbellen en do’s en don'ts voor de boardroom. Inclusief een appel om ook de successen te vieren.

GKN Fokker is een van de deelnemers aan de pilot Driehoek in Dialoog. Een initiatief van de Alliantie Medezeggenschap & Governance om het overleg in de driehoek bestuur, toezicht en medezeggenschap te verbeteren. ‘Zeker de strategiesessie heeft ons verder geholpen om de interne dialoog op een andere manier te voeren’, zegt HR director Mathilde de Boer van GKN Fokker.

Zes deelnemers werden er aanvankelijk gezocht voor de pilot Driehoek in Dialoog om een toolbox te ontwikkelen en te testen om de dialoog in de driehoek bestuur-toezicht-medezeggenschap te verbeteren. Het werden maar liefst dertien deelnemers. Het geeft volgens Dorine Wekking, voorzitter van de Alliantie Medezeggenschap & Governance (AMG), aan dat organisaties op zoek zijn naar goed overleg. In de wetenschap dat we voor de grote vraagstukken alle denk- en innovatiekracht moeten aanspreken in organisaties. Medezeggenschap en dialoog: niet als ‘nice to have’, maar als ‘need to have’.

Saskia Kramer volgde in 2016 de Leergang Board Potentials van NR Governance. Recentelijk voegde ze twee toezichtfuncties toe aan haar portefeuille. ‘De leergang heeft me echt geholpen. Te vaak denken we wel te weten wat governance is, terwijl dat niet zo is.’ En ook: ‘De leergang heeft me de kunst van vragen stellen geleerd.’

Leiderschap is vaak nog gestoeld op vooral intern leiderschap. Hoe stuur je een organisatie aan? Haal ik als bestuurder mijn targets? Business schools doceren vaak ook nog vooral dát leiderschap. ‘Maar leiderschap is steeds vaker extern georiënteerd’, concludeert Hans van der Molen, bestuursvoorzitter van Berenschot, in zijn net verschenen boek Leiderschap in disruptieve tijden. ‘We hebben te maken met new territory. Leiderschap is niet doorsnee meer.’