Zorggovernance

Besturen voorbij de organisatie

Soms doet een visiedocument meer dan richting geven. Het legt bloot wat al langer wringt, maar zelden expliciet wordt benoemd. Toezichtsvisie 3.0 van de Commissie Toezicht in een veranderende samenleving (NVTZ, 2025) is voor Marco van Alderwegen (raad van bestuur Vivent) zo’n document. Niet omdat het pasklare antwoorden biedt, maar omdat het één fundamentele aanname ter discussie stelt: dat besturen in de kern draait om de continuïteit van organisaties. ‘Wie deze visie serieus neemt, kan niet anders dan erkennen dat die aanname haar houdbaarheid verliest.’

Zorggovernance

Na de verankering van het ervaringsdeskundig perspectief in het toezicht, breekt een volgende fase aan: hoe acteert de organisatie in de omgeving? Bas Baanders, portfoliohouder en erelid van de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg en Welzijn (NVTZ), schetst de nieuwe uitdaging voor de boardroom. ‘Overweeg om de participatie van patiënt, burger, cliënt en ecosystemen op te nemen in het profiel en de bemensing van raden van toezicht.’

Zorggovernance

Wat is het profiel van de toezichthouder van de toekomst? Die vraag staat centraal in een conceptvisie van de NVTZ, de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg en Welzijn: wat betekenen de grote maatschappelijke opgaven van onze tijd voor de rol van de (zorg)toezichthouder in 2030 en verder? Reacties op de conceptvisie zijn welkom.

Best practice

Ervaringsdeskundigheid in raden van toezicht helpt bij het borgen van het cliëntperspectief, vergroot de diversiteit en kan relevante expertise inbrengen, zoals duurzaamheid of digitalisering. Bart de Geus, datamanagementspecialist en actief als ervaringsdeskundig bestuurslid in de zorg, presenteert een praktisch volwassenheidsmodel voor de verankering van patiëntparticipatie in het toezicht.

Toezien op transformatie

Governance is het besturen van en het toezicht houden op het verloop van transformaties, stellen Pieter Vos en Cor Calis, auteurs van het NVTZ-whitepaper over governance-innovatie in de zorg. Dat leidt tot een wezenlijk andere taakopdracht voor bestuurders en toezichthouders: de plicht om door democratisering van besluitvorming het maatschappelijk draagvlak onder bestuur en beleid te verstevigen.

Bestuurlijke horizon 2030

De NVTZ en de NVZD hebben onderzoek gedaan naar hoe vanuit governance-perspectief waarde toegevoegd kan worden aan de zorgtransformatie. Een van de conclusies: er wordt moedig leiderschap vereist, waarbij het maatschappelijk belang voorop wordt gesteld. ‘Kijk verder dan de huidige vorm van een instelling.’

Toezicht op ethisch ondernemen in de zorg

Een werkgroep van de NVTZ heeft zich gebogen over de vraag hoe de raad van toezicht ethisch verantwoord ondernemerschap kan bewaken in de zorg- of welzijnsinstelling waar hij/zij toezicht houdt en heeft daarover een paper gepubliceerd. Martijn Groenewold, senior beleidsmedewerker NVTZ, licht toe.

Zorgtransitie

Toezien op samenwerken: naar een verantwoord samenspel. Dat is de titel van een nieuw boek voor toezichthouders in zorg en welzijn van de NVTZ. Geen routekaart, maar inzichten, bouwstenen en casussen die inspiratie willen bieden om de samenwerking in regionale netwerken te bevorderen.

Zorggovernance

Het Integraal Zorgakkoord moet de kloof tussen vraag en aanbod door het personeelstekort in de sector dichten. Dat vraagt ook om integraal toezicht, aldus Siety de Jager, vennoot van Custom Management Interim Directeuren. Ze pleit voor het organiseren van periodieke bijeenkomsten in de regio voor meer samenwerking tussen toezichthouders van zorgorganisaties. Niet het belang van de eigen organisatie, maar de gezamenlijke zorg voor de cliënt moet daarbij vooropstaan.

Zorggovernance

De maatschappelijke verontrusting over de omvangrijke en complexe problemen in de gezondheidszorg stijgt. Ook de ziekenhuizen staan onder grote druk: er is dringend behoefte aan verandering en duidelijkheid over de toekomstbestendigheid. De raad van toezicht of commissarissen kan een belangrijke rol spelen bij de transitie door het integreren van de uiteenlopende belangen in de ziekenhuiswereld, stelt Steven Sleeswijk Visser, anesthesioloog, intensive care-specialist en aankomend toezichthouder.