Onderwijs

Toezichthouders bij onderwijsorganisaties staan voor grote uitdagingen in een maatschappelijk en politiek uitdagende omgeving, zo kwam naar voren tijdens het symposium rond de uitreiking van het eerste exemplaar van de nieuwe Toolkit Toezicht Onderwijs aan UvA-rvt-voorzitter Jolande Sap door NR Governance-voorzitter Valerie Frissen. Over spiegelen en ijs breken, de impact van dertig extra levensjaren, navigeren door paradoxen en een oproep tot minder courtesy in de bestuurskamers.

Agenderen raden van toezicht van universiteiten het thema digitale transformatie voldoende in hun gesprek met colleges van bestuur? Of blijft het bij technische risico’s en compliance? Een verkenning onder twaalf Nederlandse universiteiten wijst in de richting van te weinig strategische focus vanuit de raad van toezicht, concludeert Sacha Kroonenberg van TU Delft en aankomend toezichthouder.

De werkgeversrol van de raad van toezicht in het funderend onderwijs vraagt om specifieke vaardigheden, zoals het begeleiden en ontwikkelen van de bestuurder. Hoe wordt deze zachte kant van de werkgeversrol in de praktijk vormgegeven en welke factoren bepalen de effectiviteit ervan? Een analyse van Bernadette de Munk, schooldirecteur, organisatieadviseur en aankomend toezichthouder.

Na langjarig bestuurder geweest te zijn in het mbo-onderwijs, neemt Otto Jelsma afslag pensioen. Terugkijkend zegt hij: ‘Grote mbo-organisaties kunnen best, als je maar wel -klein- dichtbij de student staat.’ Vooruitkijkend zegt hij: ‘De overheid zou nog veel meer op hoofdlijnen kunnen acteren. Kaders stellen is prima, maar geef vooral veel vrijheid bij de uitvoering.’ Governance lessen uit de praktijk. Over modulair onderwijs, de cowboywereld van het onderwijs en zelfreflectie. ‘Ga ervoor als je ergens in gelooft en wees bereid de consequenties ervan te aanvaarden.’

Om de voordelen van diversiteit & inclusie in de boardroom te verzilveren, moeten we leren omgaan met de in de praktijk ervaren dilemma’s, zo komt naar voren uit een nieuw onderzoek en een symposium van Wesselo Governance. ‘Als je als bestuurder of commissaris passief instemt met wéér een benoeming uit het eigen netwerk, maak je actief misbruik van je macht.’

De verduurzaming van de samenleving dwingt tot een ingrijpende verbouwing in economische, sociale én maatschappelijke zin, zo kwam naar voren tijdens het NR Academy Event 2023. Want waar halen we anders de vakmensen vandaan voor de energietransitie en hoe houden bedrijven zich staande zonder license to operate? Over de noodzakelijke herwaardering van het mbo en samenwerken in coalities, óók in de boardroom.

Ingrid Brummelman, directeur bij de VO-raad.
Nieuwe toezichtfunctie: lid van de raad van toezicht van De Haagse Scholen.
'Vanuit mijn huidige functie als directeur van de VO-raad heb ik goed zicht op de landelijke eisen en ontwikkelingen in het basis- en voortgezet onderwijs en wat dit vraagt van scholen en besturen. In een eerdere functie werkte ik nauw samen met een grote groep leraren en schoolleiders en had ik veel contact met andere belanghebbenden, zoals ouders en leerlingen. Vanuit die ervaring kan ik de verschillende perspectieven in en om de school goed meebrengen in mijn toezichthoudende rol.'

‘Interne en externe toezichthouders in de semipublieke sector zijn de laatste jaren in elkaars vaarwater terechtgekomen’, schreef de WRR in een policy-brief in 2015. Dat komt door zowel een verschuiving in taakopvatting van het interne toezicht (de raad van toezicht) als het externe toezicht. Incidenten (Vestia, Meavita, Inholland en het ROC Leiden), zijn mede de oorzaak van een vermenging van rollen. Het hoger onderwijs is hier geen uitzondering op. ‘Het wordt ook in die sector hoog tijd voor meer rolbewustzijn en een vruchtbare dialoog tussen intern en extern toezicht’, schrijft Frank Zuijdam (bestuur en bestuursstaf Academische Zaken UvA) in zijn eindopdracht voor de Leergang Board Potentials.