Hou vinger aan de pols bij benoemingsbeleid

Donald Pols werd al na één dag ontslagen als directeur duurzaamheid en communicatie van Tata Steel Nederland. De voormalig Milieudefensie-directeur had zijn rechtsextremistische verleden verzwegen. Welke lessen kunnen bestuurders en commissarissen hieruit trekken?

‘Het waren twee fantastische dagen.’ Zo luidde een vroegere reclameslogan van uitzendorganisatie Tempo-Team. Donald Pols werkte slechts één dag bij Tata Steel Nederland. En daar wordt door zowel hemzelf als het staalbedrijf vast niet op teruggekeken als een ‘fantastische’ dag. Het dienstverband van Pols werd onlangs per direct beëindigd, nadat in de NRC zijn rechtsextremistische verleden was onthuld. 

Opgegroeid in Zuid-Afrika, was Pols begin jaren negentig op negentienjarige leeftijd voorzitter van het extreemrechtse Afrikaner Studente Front, dat tijdens de apartheid onder meer de strijd aanbond met het ANC. De ASF maakte zich sterk voor een apart vaderland voor de Afrikaanse gemeenschap. Pols zou hebben meegelopen met demonstraties waarin fascistische symbolen werden getoond. Verder maakte de ASF het de net vrijgelaten Nelson Mandela onmogelijk om het woord te voeren. Pols zweeg 35 jaar over zijn rechtsextremistische verleden, maar heeft er inmiddels publiekelijk afstand van genomen, in een interview in de NRC. 

Rechtszaken tegen Shell en ING

De benoeming van Pols tot directeur duurzaamheid, communicatie en public affairs van Tata Steel was al opmerkelijk in the first place: hij was vanaf 2015 directeur van Milieudefensie. Onder zijn leiding spande de ngo de geruchtmakende rechtszaak aan tegen olie- en gasmaatschappij Shell om versneld te verduurzamen. Ook tegen ING loopt een rechtszaak. De organisatie publiceerde verder de Klimaatcrisis-Index: de ranking laat volgens Milieudefensie zien dat geen van de 28 grote bedrijven ‘een klimaatplan heeft dat voldoet aan het Klimaatakkoord van Parijs’. Ook TataSteel Netherlands staat op dat lijstje, in de categorie ‘matig’: zeven bedrijven die ‘stappen in de goede richting’ zouden zetten.

Embedded klimaatactivist

Pols wilde het staalbedrijf daarbij gaan helpen, als een soort embedded klimaatactivist. Zijn op 5 mei 2026 bekendgemaakte overstap leidde tot grote verontwaardiging bij Milieudefensie, dat hem per direct op non-actief zette. De raad van toezicht van de ngo zei ‘zeer teleurgesteld’ te zijn. Zouden ze in hun werkgeversrol niet hebben zien aankomen dat Pols minder streng werd in de leer en plannen had om naar de ‘vijand’ over te lopen? Want zo werd het in de sector wel gezien. Zo schreef Fossielvrij NL op LinkedIn: ‘Dat Donald als een belangrijk gezicht van de klimaatbeweging zich nu voor het karretje laat spannen van deze megavervuiler, doet de hele klimaatbeweging schade aan.’ Zelf motiveerde hij zijn overstap naar ‘het hart van de industriële transitie’ als volgt: ‘Bij Tata Steel heb ik de kans om te laten zien dat industriële verduurzaming niet alleen afdwingbaar is, maar ook van binnenuit kan worden aangedreven.’ 

Uithangbord?

Dat is op zichzelf een mooie wederzijdse ambitie – zowel van Pols als van Tata – en een interessant experiment, waarvan we nu nooit zullen weten of het daadwerkelijk kans van slagen had gehad. De dilemma’s zijn echter groot en vergelijkbaar als die waarmee embedded journalists worstelen. Ja, je mag meekijken achter de gevechtslinies, onderdeel uitmaken van de operatie en dat levert unieke verhalen op, die je als externe verslaggever nooit had kunnen schrijven. Maar hoe vrij en onafhankelijk kun je zijn in je berichtgeving? En hoe groot is de kans dat je ingekapseld wordt door de organisatie? Allereerst onbewust, doordat je gaat lijden aan het stockholmsyndroom en je scherpte inruilt voor begrip, sympathie en loyaliteit. Maar er is ook het gevaar dat de organisatie je doodknuffelt en op die manier onschadelijk maakt, of je zelfs als uithangbord gebruikt. 

Luis in de pels

In het geval van Tata Steel zouden criticasters al snel kunnen denken aan een benoeming voor de Bühne: kijk eens hoe hard wij aan ons klimaatbeleid werken, we hebben zelfs de voormalig directeur van Milieudefensie aan boord gehaald. De combi van de verantwoordelijkheid voor duurzaamheid met die voor communicatie is ook spannend: ligt greenwashing dan niet op de loer? Andersom kan het binnenhalen van een ‘luis in de pels’ voor het bedrijf ook voor veel interne en externe onrust zorgen en een risico vormen. Bijvoorbeeld als de ambities of beloftes niet worden waargemaakt, ruzie ontstaat en na de vechtscheiding gevoelige informatie op straat komt te liggen: kiss & tell.

Wat wist de rvc?

We vragen ons af of en in hoeverre de raad van commissarissen van Tata Steel Nederland op de hoogte is geweest van of betrokken is geweest bij de benoeming van Pols. De rvc gaat als werkgever formeel alleen over de benoemingen van de voorzitter en de leden van de raad van bestuur en niet over die van de poppetjes in de echelons eronder. Het is ook de raad van bestuur van Tata Steel Nederland (en niet de rvc) die het contract met Pols per direct heeft beëindigd. Aan de andere kant ligt het thema duurzaamheid zo gevoelig voor het staalbedrijf en was de benoeming van Pols zo opmerkelijk en risicovol in publicitaire zin en op reputatiegebied dat het informeren van de rvc door het bestuur voor de hand zou liggen. De raad bestaat uit de Indiase managing director en cfo van Tata Steel Ltd, maar bevat ook twee Nederlandse toezichthouders: oud-NIBC-cfo Herman Dijkhuizen (ook commissaris bij KPN en NS) en GVB-directeur Claudia Zuiderwijk. En die kennen de Hollandse polder als geen ander. 

Morele biografie

En dan hebben we het nog niet over de reden waarom Pols al na één dag werd ontslagen: zijn verleden bij een rechtsextremistische groepering en het verzwijgen daarvan tijdens de sollicitatieprocedure. ‘De raad van bestuur van Tata Steel betreurt het dat niet alle informatie is verstrekt die van belang was voor het maken van een weloverwogen beslissing over zijn benoeming’, luidde de verklaring. Een vraag die nu bovenaan de agenda van de top van Tata Steel moet staan: waarom is er niet beter gescreend, vooral bij een benoeming op zo’n gevoelig dossier en met zo’n hoog afbreukrisico? Reputatiedeskundige Paul Stamsnijder zegt het zo, in Het Financieele Dagblad: ‘In de functie waarin Pols was benoemd moet je ook vragen naar vergeten hoofdstukken. Dat heeft alles te maken met de morele biografie. Pols was in zijn functie enorm zichtbaar voor de buitenwereld. Je moet geen enkele verrassing creëren na een benoeming.’

Coming out

Milieudefensie was overigens wél op de hoogte van Pols' verleden. Aanvankelijk gaf Milieudefensie aan dat Pols in 2021 Marty Smits, destijds voorzitter van het bestuur en inmiddels voorzitter van de raad van toezicht, inlichtte over zijn voorzitterschap van de ASF. Dat zou zijn gebeurd na een poging om Pols te chanteren. Een paar dagen bleek de raad van toezicht al vanaf het aantreden van Pols in 2015 van zijn verleden te hebben geweten, reden voor de voltallige rvt om per direct terug te treden. Uit het persbericht van Milieudefensie:

'Deze week werden de directie en de medewerkers overvallen door het omstreden verleden van Donald Pols. En ook door het feit dat het Dagelijks Bestuur / de Raad van Toezicht dit al sinds 2015 wist. De situatie die hierdoor is ontstaan, maakt het een begrijpelijke keuze van de Raad van Toezicht om haar positie ter beschikking te stellen.'

Milieudefensie heeft de informatie over Pols’ verleden en de chantagepoging destijds niet openbaar gemaakt. Was de organisatie bang voor de eigen reputatie en het verlies van autoriteit bij het voeren van de duurzaamheidscampagne? De ngo heeft de informatie over Pols kennelijk ook niet gedeeld met Tata Steel, tijdens de gebruikelijke referentieronde. Of zijn er geen referenties gevraagd? Tata Steel Nederland-ceo Hans van den Berg zou Pols persoonlijk hebben benaderd voor deze functie. Heeft Van den Berg daarbij wel het normale screening-proces gevolgd? 

Breng- en haalplicht 

Milieudefensie – en Pols zelf natuurlijk – heeft zich dus niet gehouden aan de brengplicht, Tata Steel Nederland niet aan de haalplicht. Termen die commissarissen vanuit hun toezichtpraktijk kennen. Het bestuur heeft de plicht om de commissarissen tijdig, volledig en juist te informeren, maar de commissarissen hebben ook de plicht om zélf actief op zoek te gaan naar informatie via andere kanalen. Alleen op die manier kan de informatie van het bestuur immers in perspectief worden gezet en onafhankelijk toezicht worden gehouden. 

Screen, baby, screen

Welke lessen kunnen bestuurders en commissarissen van andere bedrijven hieruit trekken? Allereerst: Screen, baby, screen. Dat geldt niet alleen voor kandidaat-bestuurders en -toezichthouders, maar ook voor de echelons onder directie of raad van bestuur. De selectie- en benoemingscommissie van de rvc dient zich volgens de Nederlandse Corporate Governance Code te richten op: ‘het toezicht op het beleid van het bestuur inzake selectiecriteria en benoemingsprocedures voor het hoger management.’ (Best practice 2.2.5/vi). En daar hoort screening zeker bij. Niet alleen dat cv of die Verklaring Omtrent het Gedrag, maar ook en vooral die vergeten hoofdstukken en morele bio. 

Proces én de poppetjes

En verder: heb als rvc niet alleen aandacht voor het proces, maar ook voor de poppetjes bij benoemingen op sleutelposities in de regionen onder de rvb, ook al is de bemensing daarvan de verantwoordelijkheid van het bestuur zelf. Ook hier kan de breng- en haalplicht gelden of afgesproken worden. Zicht hebben op het leiderschapspotentieel onder het bestuur is niet alleen zinvolle input voor een gedegen opvolgingsbeleid, maar helpt ook bij het monitoren van cultuur & gedrag en het signaleren van integriteits- en reputatierisico’s. Dus hou die vinger aan de pols. Een laatste les: als het fout loopt met een benoeming, geef dan opening van zaken. Geef niet als Milieudefensie eerst een verkeerde voorstelling van zaken, wees direct open over de werkelijke gang van zaken. |En hul je niet in stilzwijgen over het benoemingsproces, zoals Tata Steel Nederland nu doet.